Felicitaties voor Melati van Java

Op de geboortedag van de auteur Melati van Java, 13 januari, pakte Athenaeum Boekhandel uit met een prachtige etalage gewijd aan het werk van de auteur (1853-1927) én haar recente biografie door Vilan van de Loo. Dochter van Indië verscheen eind vorig jaar bij Stichting Tong Tong.
In het hart van de stad waar Melati van Java vele jaren gewoond en gewerkt heeft, Amsterdam, was dit een mooi eerbetoon. Wie het met eigen ogen wil zien: de etalage zal waarschijnlijk circa een week ingericht blijven.

Nieuw: Biografie van Melati van Java

“…een razendinteressant boek…”
—Marc van Oostendorp in Neerlandistiek

“Melati van Java ontbreekt in de meeste naslagwerken van de Indische letteren, maar dat zou met deze biografie enigszins bijgesteld kunnen worden.”
—Margot Poll in NRC Handelsblad, 4 feb. 2017

Omslag biografie Melati van JavaOoit wist iedereen wie Melati van Java (ps. Marie Sloot) was. Ze publiceerde romans die vaak tientallen jaren in omloop bleven en ze behoorde tot de eerste vrouwen die  toetraden tot de deftige Maatschappij der Nederlandse letterkunde. Vermoedelijk was zij in Nederland de eerste Indische auteur van bestsellers.

Dochter van Indië is de eerste biografie van deze opmerkelijke vrouw.  Het boek beschrijft nauwgezet hoe Melati zich ontwikkelde tot populaire schrijfster en weldoenster. Van grote invloed waren haar jeugd in Indië, de innige band die ze met haar moeder had en haar katholieke levensovertuiging. Toch was zij in alles uniek voor haar tijd.  In het huwelijk had ze geen zin, ze is in haar brieven verfrissend chagrijnig en in haar romans geeft ze keer op keer een positief beeld van Indische vrouwen en meisjes. Mede vanwege dat laatste werd Melati feministe genoemd, en daar was ze trots op.

Hoe kan het dat zo’n inspirerende vrouw in de vergetelheid raakt? Wat schreef ze voor romans? En waarom genoot het publiek zo van het werk? Dat en meer staat in Dochter van Indië.

Vilan van de Loo publiceert over Indische geschiedenis en literatuur. Dochter van Indië is de handelseditie van haar proefschrift.

Dochter van Indië. Melati van Java (1853-1927)
Auteur Vilan van de Loo
Vormgeving: Sabrina Luthjens
ISBN 9789078847007
224 pag.
Verkoopprijs € 19,90, Sobatprijs € 17,90*

Bestellen
Dochter van Indië is verkrijgbaar via iedere (web-)boekwinkel.

Het is ook te bestellen bij de uitgever; als bijdrage in de portokosten rekenen wij € 1,75 per bestelling. Dit geldt alleen voor adressen in Nederland.
Bestellen is eenvoudig: maak het totaalbedrag (incl. het verschuldigde bedrag voor de porto) over op NL58 INGB 0000 7583 89, t.n.v. St. Tong Tong, Den Haag, o.v.v. het gewenste. Bij internetbankieren gaarne ook uw naam en adres vermelden bij ‘mededelingen’, of stuur die gegevens apart in een briefje of een e-mail naar

Stichting Tong Tong
Raamweg 2
2596 HL Den Haag
Nederland
boeken@tongtong.nl

Voor verzending naar buitenlandse bestemmingen doen wij graag prijsopgaaf.

*Voor Sobats (donateurs) gelden de speciale gereduceerde prijzen alleen indien zij bestellen bij Stichting Tong Tong.

Meer informatie
Als u vragen heeft, kunt u ons ook bellen: 070 – 354 0944 (ma t/m vr 10.00 – 16.00 uur) of mailen: boeken@tongtong.nl.

 

Pa van der Steur: tentoonstelling in Haarlem

Vanaf 30 juni 2016 is in Museum Haarlem de tentoonstelling ‘Man met moraal: Pa van der Steur; Uit Haarlem naar Indië’ te bezoeken. Dit is de tentoonstelling zoals die in 2015 te zien was op de Tong Tong Fair, uitgebreid met informatie over de vormende jaren in zijn geboortestad Haarlem.

Pa van der Steur met SteurtjesIn 1892 vertrok Haarlemmer Johannes van der Steur vol idealen naar de ‘Oost’. Als kersverse zendeling opende hij tehuis Oranje-Nassau op Magelang (Java) voor militairen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Nadat hij de vaderloze kinderen van KNIL-militairen en inlandse vrouwen zag, besloot hij hen op te vangen in zjn tehuis. Uiteindelijk werd hij ‘Pa’ van zo’n 7.000 kinderen.

Haarlem
Dat Johannes van der Steur in Haarlem opgroeide, was cruciaal voor zijn grote werk in de kolonie. Haarlem vormde hem tot de man die hij was. Hier ontmoette hij de destijds beroemde Gerard Veldhuysen sr., kerkplanter en onvermoeibare ambassadeur van de anti-alcoholbeweging. In deze stad richtte Van der Steur met anderen de Middernachtzending (1888) op. Ze verzetten zich tegen het gelegaliseerde bordeelwezen. De Middernachtzendelingen richtten zich op de klant, ze wilden de ‘gevallen man’ helpen. Wat in Haarlem klein begon, groeide uit tot een landelijke beweging van assertieve en actieve christenen. Mannen voor mannen.

Tehuis Oranje-Nassau
Op 27-jarige leeftijd ging Van der Steur vervolgens naar de Oost, kort nadat hij als zendeling was gewijd in de kerk aan Parklaan in Haarlem. Binnen een jaar na aankomst op Magelang bood hij al opvang aan verweesde kinderen en inlandse vrouwen van KNIL-militairen. Het aantal kinderen, dat kortere of langere tijd in het tehuis woonde, groeide explosief. Van der Steur werd hun nieuwe vader en werd al snel ‘Pa’ genoemd.

Waardering
In de Oost groeide Van der Steur uit tot een beroemd man. Iederéén kende hem als Pa. Hij ontving twee koninklijke medailles en werd door de koningin-moeder Emma ontvangen. Zijn tehuis groeide uit tot een bezienswaardigheid waar bekende Nederlanders graag op bezoek kwamen. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Pa geïnterneerd in een Japans kamp. Hij overleed kort na zijn bevrijding in 1945. Zijn werk en gedachtegoed wordt nog steeds voortgezet op het huidige Java. En in de Haarlemse wijk Schalkwijk is de ‘Pa van der Steurstraat’ te vinden.

Tentoonstelling
Museum Haarlem en Stichting Tong Tong organiseren van 30 juni tot en met 28 augustus 2016 een tentoonstelling over leven en werk van deze Haarlemmer. Museum Haarlem is gevestigd aan het Groot Heiligland 47, 2011 EP Haarlem en geopend dinsdag t/m zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur en zondag t/m maandag van 12.00 tot 17.00 uur.

Activiteiten
Het museum organiseert ook diverse activiteiten in Haarlem, waaronder wandelingen. Houd de website van Museum Haarlem in de gaten voor meer informatie.

Boek
De tentoonstelling is gebaseerd op de biografie door Vilan van de Loo, die in 2015 verscheen bij Stichting Tong Tong. Klik hier voor meer informatie: Johannes ‘Pa’ van der Steur (1865–1945): zijn leven, zijn werk en zijn Steurtjes.

Tip: tot en met 11 september 2016 is in Museum Bronbeek de tentoonstelling ‘Zorg voor kinderen: Pa van der Steur en zijn mini-kolonie in Indië’ te bezoeken, waarin juist de periode in Indië extra aandacht krijgt.

Zorg voor kinderen. Pa van der Steur en zijn mini-kolonie in Indië

Op 10 maart 2016 is in Museum Bronbeek te Arnhem de tentoonstelling Zorg voor kinderen. Pa van der Steur en zijn mini-kolonie in Indië geopend, over het leven en werk van Johannes van der Steur, die de geschiedenis is ingegaan als ‘Pa’ van ca. 7.000 tehuiskinderen. Dit is een productie van Stichting Tong Tong.

Actualiteitenrubriek EenVandaag (NPO1) maakte tijdens de opbouw van de tentoonstelling een reportage, uitgezonden op dinsdag 8 maart 2016. Bekijk de reportage hier.

Over de tentoonstelling
Zorg-voor-kinderen-posterIn 1893 opende Johannes van der Steur in Magelang (Java) het tehuis Oranje-Nassau, vanuit de wens opvang en gezelligheid te bieden aan militairen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Al binnen een jaar werd hij geconfronteerd met soldatenkinderen: de nakomelingen van KNIL-soldaten en inlandse vrouwen, doorgaans buiten het huwelijk verwekt. Van der Steur beschouwde het als zijn morele plicht om deze kinderen een Europese opvoeding te geven wanneer hun vader er niet (meer) was.

Het tehuis ontwikkelde zich tot een magneet voor soldatenkinderen. Wezen, half-wezen, betalende logés, elk ‘Steurtje’ woonde er langere of kortere tijd, met ieder een eigen achtergrond. In de periode 1893-1945 bood Van der Steur circa 7.000 kinderen een thuis. Van der Steur overleed in 1945, kort na zijn bevrijding uit een Japans interneringskamp.

‘Pa’ werd bekend als weldoener en voorbeeldig christen, maar was tegelijkertijd een hard core koloniaal die oprecht geloofde in de superioriteit van de Nederlandse (Europese) beschaving. De tentoonstelling beschrijft zijn Indische wereld, hoe hij voortdurend bezig was om fondsen te werven voor zijn almaar groter wordende tehuis. Daarbij hield hij zijn achterban een beeld voor van een ideale samenleving: in zijn tehuis zou hij de komende generatie van de stabiele kolonie opvoeden. Foto’s tonen deze geregisseerde werkelijkheid (soldatenkinderen in huisuniform), maar nemen de museumbezoekers ook mee áchter de schermen, met ‘kiekjes’ van het informele tehuisleven, zoals de slaapzaal en het eetlokaal.

‘Zorg voor kinderen’ roept ook vragen op. Want waar is moeder in dit verhaal? Stemde zij wel toe dat haar kinderen door ‘Pa’ uit de kampong werden gehaald? En hoewel ‘Pa’ in vele Indische families met grote eer wordt herdacht, schreven Indische kranten ook over kinderen die rebelleerden en wegliepen.

De tentoonstelling is van 11 maart tot en met 11 september open voor publiek. Meer informatie over Museum Bronbeek, openingstijden en toegang vindt u op www.bronbeek.nl.

Biografie, tentoonstelling
In 2015 was een tentoonstelling over het leven en werk van Johannes van de Steur te zien in het Cultuurpaviljoen van de Tong Tong Fair. Speciaal voor Museum Bronbeek is de expositie Soldatenkinderen uitgebreid waarbij mede gebruik is gemaakt van het depot van het museum.

De expositie is gebaseerd op de biografie uit 2015 van dr. Vilan van de Loo, Johannes ‘Pa’ van der Steur (1865–1945): zijn leven, zijn werk en zijn Steurtjes (hardcover, met fotokaternen. ISBN 978-90-78847-09-0), een uitgave van Stichting Tong Tong.

Dr. Vilan van de Loo publiceert over Indische geschiedenis en letteren. Momenteel werkt ze aan een biografie van Gouverneur-Generaal J.B. van Heutsz (1851–1924). Meer informatie over de auteur vindt u op vilanvandeloo.nl.

Tip: Vanaf 30 juni 2016 is in Museum Haarlem de tentoonstelling ‘Man met moraal: Pa van der Steur; Uit Haarlem naar Indië’ te bezoeken.

Over Stichting Tong Tong
Stichting Tong Tong is de oudste Indische culturele organisatie van Nederland. Haar doel is de Indische cultuur te stimuleren en de kennis over Indische mensen en hun cultuurgeschiedenis te bevorderen. Deze doelstellingen zijn o.a. zichtbaar in tentoonstellingen, boekuitgaven én in de culturele programmering van de Tong Tong Fair in Den Haag. Stichting Tong Tong werkt vanuit de opvatting dat Indische cultuur een onlosmakelijk deel van de Nederlandse cultuur is, en Indische geschiedenis een onderdeel van de vaderlandse geschiedenis.

Cuzinhia Cristang, een mengkeuken uit Malakka

In 2012 serveerde de KLM gedurende enkele maanden een Cristang menu, samengesteld door Celine Marbeck, op de vluchten naar Kuala Lumpur. De Food & Beverage Specialist van KLM, Thijs Visser, werd door onze uitgave Cuzinhia Cristang, een mengkeuken uit Malakka op het idee gebracht. Gefeliciteerd, Celine, ook wij zijn trots op dit resultaat!

Celine Marbeck, de Euraziatische Cordon-Bleu-chef uit Malakka in Maleisië, introduceerde in 2000 de cuzinhia Cristang (Cristang keuken), een Portugese mengkeuken met Nederlandse, Chinese en Maleise invloeden, op de Pasar Malam Besar (nu: Tong Tong Fair) in Den Haag.

De Cristang keuken ontstond in Malakka dat vanaf 1511 tot de onafhankelijkheid in 1957 achtereenvolgens in Portugese, Nederlandse en Britse handen was.

Tijdens haar kookdemonstraties in het Kooktheater van Tong Tong kreeg Celine Marbeck veel reacties uit het publiek vanwege de verwantschap tussen de Indische keuken en de Cristang keuken. Het bracht Stichting Tong Tong, verantwoordelijk voor het culturele programma, op het idee om die recepten te bundelen in een kookboek. Het fraai vormgegeven Cuzinhia Cristang, een mengkeuken uit Malakka (2004) is het resultaat. Het is de eerste Nederlandse uitgave over de Cristang keuken, met artikelen over de ontstaansgeschiedenis en natuurlijk vele recepten. Net als de Indische is ook de Cristang keuken — beide fusion keukens avant la lettre — geschikt voor een eenvoudig maal èn sprankelend genoeg voor een overdadig banket.

Tijdens de Pasar Malam Besar was er flinke belangstelling voor het kookboek. Veel bezoekers van het Kooktheater vroegen Celine haar boek te signeren. Inmiddels heeft ook de landelijke pers Cuzinhia Cristang ontdekt. Johannes van Dam schreef in ‘Het Parool’ (10 augustus 2004):

“Het lijkt of iemand die ten prooi is gevallen aan het moderne fusion-verschijnsel hier aan het werk is geweest, maar het is allerminst een nieuw verzinsel.” En na een korte historische schets voegt hij eraan toe dat de Cristang keuken “als voordeel [heeft] boven de moderne zogenaamde fusion-keukens dat er al eeuwen ervaring overheen is gegaan. Het wiel hoefde er niet nog eens voor te worden uitgevonden.” En hij sluit af met: “Dit fraai uitgevoerde boek is waarschijnlijk het eerste Europese kookboek dat wat van die bijzonder interessante en smakelijke receptuur openbaart.”

Celine Marbeck signerend in 2006, foto: Arenda Oomen

Cuzinhia Cristang, een mengkeuken uit Malakka, Celine Marbeck, met een voorwoord van Ellen Derksen, en een interview door Brigitte Ars, culinaire fotografie Amran Hassan, vormgeving Sabrina Luthjens. Rijk geïllustreerd, ook in kleur. Paperback, ingenaaid, omslag met flappen. ISBN 90-801433-8-3, 128 blz. Prijs € 5,-. Sobatprijs € 4,50.
Per 3 juni 2019 wordt de prijs verhoogd tot € 7,50, Sobatprijs € 6,75.